వెన్నెల మళ్లీ వచ్చేసింది కానీ....

"చాంద్ ఫిర్ నిక్‌లా- మగర్ తుమ్ న ఆయే
జలా ఫిర్ మెరా దిల్- కరూ క్యా మై హాయ్''
(మళ్లీ వెన్నెల వచ్చేసింది. కానీ, నువ్వే రాలేదు
మనసంతా కాలిపోతోంది. నేనిప్పుడు ఏం చేయాలో తెలియటం లేదు.)

ఎప్పుడో 1957లో విడుదలైన 'పేయింగ్ గెస్ట్' సినిమాలోని ఈ పాట దేశంలోని కోట్లాది గుండెల్ని పిండేసింది?
దూరంగా ఎక్కడో కొండ గుహల్లో ప్రతిధ్వనిస్తున్నట్లు లతామంగేష్కర్ స్వరం వినిపిస్తోంది. నిజమే మరి! ఆ ప్రియతముడు ఆలస్యంగానైనా వస్తాడో లేదో తెలియదు గానీ, చంద్రుడు మాత్రం వేళకే వేంచేస్తాడు. ప్రియతముడికి ఉన్నన్ని బాధలు చంద్రుడికి కూడా ఉండి ఉంటే అతడు కూడా అందరిలాగే కారణాలు చెప్పేవాడు.

అయినా, తెలియక అడుగుతాను? వేళాపాళా లేనిది మీకేనని మనుషుల్ని వెక్కిరించడానికి కాకపోతే సూర్యచంద్రులూ, నక్షత్రాలూ అంత కచ్చితమైన వేళల్ని పాటించడం ఏమిటండీ?తమవైనవన్నీ తమ చేతుల్లోనే ఉండిపోవడం వల్లే కదా ఆ టెక్కు! అన్నింటి మీదా నియంత్రణ ఉంది కాబట్టి అన్నీ తామనుకున్నట్టే జరిగిపోతే జరిగిపోవచ్చు.

కానీ, మనిషి పరిస్థితి వేరు కదా! అతడేమైనా గ్రహమా? నిర్ణీత కక్ష్యలో పరిభ్రమించడానికి, గోడ గడియారమా? నిర్ణీత క్రమంలో లోలకంలా ఊగడానికి. మనిషి జీవితమేమైనా పుస్తకమా? పేజీ తరువాత పేజీ క్రమం తప్పకుండా రావడానికి. అతనికో జీవితం ఉండి ఏడ్చింది కదా! ఇక్కడ అనుకున్నదొకటైతే జరిగేది మరొకటి. జీవితంలో నవ్వించే క్షణాల కన్నా ఏడ్పించేవే ఎక్కువాయె. అర్థం చేసుకోరు? సమయం మించి పోయిందీ అంటే సంజాయిషీ ఇచ్చుకోవలసిందే కదా!

జీవన స్పృహ ఏ క్షణాన ఆత్మలోకి చొరబడుతుందో ఏమో కానీ, నిలువెత్తు నిప్పురవ్వలా ఉన్నవారు సైతం క్షణాల్లో నీరైపోతారు. మందహాసం కనుమరుగై కళ్లల్లో ఆ విషాదం కదలాడుతుంది. ఎవరో ఎందుకు? నాకైతే ఆ ఎదురింటి అమ్మాయిని చూస్తుంటే ఎంతలో ఎంత మార్పు వచ్చేసిందా అనిపిస్తుంది. ఎప్పుడూ తూనీగలా తారాడే ఆ అమ్మాయి ఇటీవలి కాలంలో ఎప్పుడు చూసినా ఒక శోకమూర్తిలా కనిపిస్తోంది. అనుకున్నవి అనుకున్నట్లే జరిగిన న్ని రోజులు ఎవరైనా తూనీగలే.

వికటించినప్పుడు కదా సమస్య. పరిస్థితులు ఎంతో కొంత తన అధీనంలోనే ఉన్నట్టు మనిషి అనుకుంటాడే కానీ, అంత నియంత్రణలో ఎప్పుడుంది కనుక! కాకపోతే ఆ ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ తనను తాను సంభాళించుకునే శక్తి మాత్రం అతనికి ఉంటుంది. నిజానికి గ్రహాల గమనంలో ఏ కాస్త తేడా వచ్చినా విశ్వాంతరాళమంతా క్షణాల్లో తునాతునకలైపోవచ్చేమో కానీ, ఎన్ని తేడాలు వచ్చినా మనిషి చాలా సార్లు ఆ విధ్వంసాన్ని నిలువరించే ప్రయత్నం చేయగలడు. కాకపోతే తన ప్రతి ప్రయత్నమూ ఫలించకపోవచ్చు. ఆ విషాదాన్ని ఆపలేకపోవచ్చు. లేదా మన ప్రయత్నానికి ఏ మాత్రం అవకాశం ఇవ్వకుండానే కొన్ని విషాదాలు జరిగిపోవచ్చు.

అలాంటి సంఘటనేదో జరిగిపోవడం వల్లే కదా ఆ అమ్మాయి ఒక శోకమూర్తిలా మారిపోయింది. అప్పటి నుంచే కదా సూర్యుడు అస్తమించగానే డాబా మీదికి వచ్చి అదేపనిగా ఆకాశాన్నీ, నేలనూ తేరిపార చూస్తూ ఉంటుంది.

తమలో భాగమై తమ చుట్టే పరిభ్రమిస్తూ తమను ఆవరించుకుని తమ మధ్య తిరగాడిన ఆ వెన్నెలను తలుచుకుంటూ ఎంత సేపు అలా ఉండిపోతుందో తెలియదు. ఆమె డాబా మీదికి వచ్చి అలా ఆకాశంలోకి తదేకంగా చూస్తున్నప్పుడు ఎంత కాదనుకున్నా మనసులో ఆ పాటే వినిపిస్తూ ఉంటుంది. నిజంగా ఆ పాటలోని ఏ పాదం విన్నా మనసు ఇట్టే కరిగి నీరైపోతుంది.

ఈ రోజులింక ముగిసినట్లేనని ఈ రేయి అంటోంది.
నువ్వు నాకింక లేవని నా మనసుకు కూడా తెలిసిపోయింది.
అయినా నా చూపులు పరిచి నీకోసం ఇక్కడే నిలుచున్నాను.
అయ్యో నేనింకేం చేయగలను? నువ్వేమో జ్ఞాపకం వస్తున్నావాయె!
ఎక్కడైతే మాటలు ఆగిపోతాయో అక్కడ పాటలు మొదలవుతాయి అంటారు. అంత భావోద్వేగాన్ని వ్యక్తం చేయడానికి మామూలు మాటలేం సరిపోతాయి. అందుకే పాట ప్రవేశించింది.

మండుతున్న నా ఎదలోంచి పొగలేవో లేస్తున్నాయి
ఇకనన్నా వచ్చేసేయ్ నా శ్వాస విలవిల్లాడుతోంది.
వసంతాల నీడలే నా దేహాన్ని కాల్చేశాయి
అయ్యో నేనింకేం చేయగలను? నువ్వేమో జ్ఞాపకం వస్తున్నావాయె!
గుండె మండిపోతున్నప్పుడు గ్రీష్మరుతువే కానక్కర లేదు. ఒకోసారి వసంతాలు కూడా అగ్నికురుస్తాయి. ఆ భావమే ఈ పాటలో ధ్వనిస్తోంది. జీవితం అక్షర బద్ధమై ఇలా ప్రవహిస్తుంది.

- బమ్మెర

త్వరలో భూ విద్యుత్‌

ఇప్పటిదాకా బొగ్గు, జలం, గ్యాస్‌ ఆధారిత విద్యుత్‌ ఉత్పత్తిని చూశాం! కాస్తో, కూస్తో సౌర, పవన విద్యుత్‌ కూడా మనకు అందుబాటులో ఉంది. వాటన్నింటికీ భిన్నంగా, కొంచెం కొత్తగా..భూ ఉష్ణం తెరపైకి వచ్చింది. భూ అంతర్భాగంలోని పొరల్లో నుంచి ఉష్ణాన్ని వెలికితీసి, దాని ద్వారా విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేసే కొత్త ప్రక్రియ మొదలైంది. ఖమ్మంజిల్లా అశ్వారా వుపేటలో 25 మెగావాట్ల జియో థర్మల్‌ పవర్‌ ప్లాంట్‌ ఏర్పాటుకానుంది. ఈ కేంద్రంలో ఉత్పత్తయ్యే విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేయడానికి వరంగల్‌ ప్రధాన కేంద్రంగా పని చేస్తున్న నార్తర్న్‌ డిస్కమ్‌ (ఎన్పీడిసిఎల్‌) ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

ఒప్పంద పత్రాలు త్వరలోనే విద్యుత్‌ నియం త్రణ మండలి (ఇఆర్‌సి) సమక్షంలోకి రానున్నాయి. దీనిపై ఇఆర్‌సి ఆమోదముద్ర పడగానే విద్యుత్‌ ఉత్పత్తి మొదలవుతుంది. ఈ తరహా విద్యుత్‌ ఉత్పాదక కేంద్రం ఏర్పాటు కావడం దేశంలో ఇదే తొలిసారి. ముంబాయికి చెందిన జియో థర్మల్‌ సిండికేట్‌ పవర్‌ ప్రైవేట్‌ లిమిటెడ్‌ అనే సంస్థ ఈ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఐఐటి-బొంబాయికి చెందిన డి చంద్రశేఖరం అనే జియో ఫిజిక్స్‌ ప్రొఫెసర్‌ ఈ సంస్థకు సాంకేతిక సహకారాలు అందిస్తున్నారు.


ఈ సంస్థను నెలకొల్పినట్లు సమాచారం. భూ ఉష్ణంతో విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేసే కేంద్రాలు అమెరికా, ఫిలిప్పీన్స్‌, ఇండోనేషియా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో అమల్లో ఉంది. మనదేశానికి చెందిన టాటా పవర్స్‌ సంస్థ రూ.3 వేల కోట్లతో 1500 మెగావాట్ల ఇండోనేషియాలో జియోథర్మల్‌ విద్యుత్‌ కేంద్రాన్ని సైతం నెలకొల్పడం దీనికి ఉన్న డిమాండ్‌ను సూచిస్తోంది. వంటి కొన్ని దేశాల్లో ఉన్నాయని, వాటిని పూర్తిస్థాయిలో అధ్యయనం చేసిన తరువాత..అలాంటి కేంద్రాలనే రాష్ట్రంలో నెలకొల్పడానికి ఆ సంస్థ ఆసక్తి చూపిందని ఎన్పీడిసిఎల్‌ వర్గాలు ‘మేజర్‌న్యూస్‌’కు తెలిపాయి.

మాగ్మా కీలకం..
భూ అంతర్భాగంలో నిరంతరం సెగలు గక్కే మాగ్మాను చల్లార్చడం ద్వారా వెలువడయ్యే ఆవిరిని వెలికి తీయడమే ఇందులో కీలకం. మాగ్మా నుంచి వెలువడే ఉష్ణోగ్రత కనీసం 250 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతతో కూడుకుని ఉంటుంది. అయితే మరీ అంత లోతుల్లోకి వెళ్లకుండా మాగ్మా ఉపరితలంలో అంటే...70 నుంచి 80 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత వరకే గొట్టాలను అమర్చుతారు.

ఉష్ణం ఇలా వెలికి తీస్తారు
విద్యుత్‌ కేంద్రం ఆవరణ నుంచి భూ అంతఃపొరల్లో ఉన్న ఉష్ణాన్ని వెలికితీయడానికి 4-7 కిలోమీటర్ల మేర లోతుల్లో నాలుగు గొట్టాలను వేస్తారు. రెండు గొట్టాల ద్వారా చల్లటి నీటిని, మాగ్మాపైకి ధారగా పోస్తారు. సెగలు కక్కే మాగ్మా ఒక్కసారిగా చల్లబడటం ద్వారా ఉబికి వచ్చే వేడి ఆవిరిని మరో రెండు గొట్టాల ద్వారా నేరుగా... విద్యు త్‌ను ఉత్పత్తి చేసే టర్బయిన్‌ ఉండే గదిలోకి వదులుతారు. వేడి ఆవిరితో టర్బయిన్‌ తిరిగి విద్యుదుత్పత్తి అవుతుంది.

అశ్వారావు పేట ఎందుకంటే..?
ఖమ్మంజిల్లా అశ్వారావు పేటను ఆనుకునే గోదావరి ప్రవహిస్తోంది. ఈ ప్రాంతం కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్‌ పరిధి లో ఉండటం వల్ల భూగర్భ జల వనరులు అపారం. దీనివల్ల మాగ్మాను చల్లారబెట్టడానికి నీటిని పెద్దగా వినియోగించాల్సిన పని ఉండదు.

త్వరలో ప్రతిపాదనలు
దీనికి సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు త్వరలోనే ఇఆర్‌సి వద్దకు వెళ్లనున్నాయి. దీనిపై విచారణ నిర్వహించిన అనం తరం ఇఆర్‌సి ఈ ప్రతిపాదనలకు ఆమోదముద్ర వేస్తుంది. ఇఆర్‌సి ఆమోదం లభించగానే ఉత్పత్తి మొదలవుతుంది. ఈ కేంద్రం విజయవంతమైతే దేశంలో మరిన్ని భూ ఉష్ణ విద్యుత్‌ కేంద్రాలు ఏర్పాటవుతాయనడంలో సందేహాలు అనవసరం. ఇండోనేషియాలో ఈ తరహా కేంద్రాన్ని నెల కొల్పిన టాటా పవర్‌ సంస్థ మన రాష్ట్రంలో పెద్ద ఎత్తున పెట్టుబడులు పెట్టినా ఆశ్చర్యపోనక్కర్లేదు.

పల్లె వేత్తలు

సెల్ ఫోన్‌తో ఒక్క కాల్ చేస్తే చాలు... ఆ సౌండ్‌కే మోటర్ ఆన్ అవుతుంది...
చేనుకి నీళ్లు పెట్టాలంటే కరెంటు మోటర్ అవసరం లేదు... సైకిల్ ఉంటే చాలు...
లైట్ వెలగాలన్నా, ఫ్యాన్ తిరగాలన్నా స్విచ్ వేయాల్సిన పనిలేదు... రిమోట్ నొక్కితే చాలు...
ఐరన్ చేసుకోవడానికి కరెంటు, బొగ్గులు అవసరం లేదు... గ్యాస్ ఉంటే చాలు...
ఆ బైక్‌ని ఎంత దూరం నడిపితే దాన్లో ఉన్న బ్యాటరీ అంత ఎక్కువ చార్జ్ అవుతుంది... ఆ చార్జ్‌తో మళ్లీ అంత దూరం నడపొచ్చు... ఏంటి ! ఇవన్నీ నిజమే ! అని సందేహపడవద్దు. వీటిని కనిపెట్టిన వ్యక్తుల్ని కూడా ఈ పేజీల్లో మీరు చూడొచ్చు. వాళ్లెవరూ పెద్దగా చదువుకున్నవాళ్లు కాదు. వాటితో వ్యాపారాలు చేద్దామనుకుంటున్నవాళ్లూ కాదు. సాదాసీదా మనుషులు. Necessity is the mother of invention కి అచ్చమైన ఉదాహరణలుగా నిలిచే వ్యక్తులు. వారి పేర్లు రాంబాబు, బ్రహ్మం, మల్లేష్, జగదీశ్వర్ వగైరా వగైరా. అంటే మనవాళ్లే. తెలుగు వాళ్లే. పల్లెతల్లి బిడ్డలే.

కాల్ చేస్తే నీళ్లొస్తాయ్

ఖమ్మం జిల్లాలోని మారుమూల గ్రామం బొమ్మనపల్లికి చెందిన రాంబాబు వృత్తిరీత్యా మోటర్ మెకానిక్. బాగు చేయడమే తెలిసిన అతనికి ఏదైనా తయారు చేయాలనిపించేది. వానాకాలంలో తడిసిన మోటర్లు ఆన్ చేయడం వల్ల షాక్ కొట్టి రైతులు చనిపోవడం గమనించాడు రాంబాబు. మోటర్ స్విచ్‌ను అంటుకోకుండా దాన్ని ఆన్ చేయడమెలా అని ఆలోచించాడు. మోటర్ సర్క్యూట్‌లో సౌండ్ సెన్సర్ (శబ్దానికి స్పందించేది) వాడి చప్పట్లతో మోటర్‌ను ఆన్ చేయడం కనుగొన్నాడు. అక్కడితో ఆగలేదు. బైక్‌లకు, కార్లకు ఉపయోగించే రిమోట్‌ని కరెంటు మోటర్‌కి కూడా బిగించి దానితో ఆన్, ఆఫ్ చేయవచ్చని కనిపెట్టాడు. రిమోట్లు కొనాలంటే ఖర్చెక్కువ కాబట్టి దానికి ప్రత్యామ్నాయాలు ఆలోచించాడు. అప్పుడే రాంబాబు దృష్టి సెల్‌ఫోన్‌పై పడింది.

సెల్‌ఫోన్ రింగ్ ఇస్తే మోటర్ ఆన్ చేసే పద్ధతి కనుగొన్నాడు. నాలుగు సార్లు రింగ్ అయ్యే వరకు సెల్‌ఫోన్‌ను ఆన్‌లో ఉంచి వింటే మోటర్ తిరుగుతున్న శబ్దం, నీళ్లు పడే శబ్దం కూడా వినవచ్చు. రాంబాబు అక్కడితో కూడా ఆగలేదు... మోటర్ సర్క్యూట్‌కి మరో పరికరాన్ని అమర్చాడు. దానివల్ల మోటర్‌కి మూడు మీటర్ల దూరంలోకి ఎవరైనా వస్తే సైరెన్ మోగుతుంది. ఆ పరికరంలో ఫీడ్ చేసిన యజమాని నెంబర్‌కి వెంటనే కాల్ కూడా వస్తుంది. దీనివల్ల మోటర్‌ని దొంగలు ఎత్తుకెళ్లే అవకాశం కూడా ఉండదు. ఈ పరికరాన్ని మోటర్‌కి బిగించుకోవడానికి మూడువేల రూపాయలు ఖర్చు అవుతుంది. సహజంగానే రైతులకు ఇది బాగా నచ్చింది. ఇప్పుడు వాళ్ల ఊరు చుట్టుపక్కల గ్రామాల రైతులందరూ రాంబాబు సహాయంతో ఇళ్ల వద్దనుండే మోటర్లని సెల్‌ఫోన్‌తో ఆన్, ఆఫ్ చేసుకుంటున్నారు. వీటన్నిటినీ తయారు చేసిన రాంబాబు చదువుకున్నది రెండో తరగతే.

లైటెయ్యాలంటే రిమోట్ నొక్కితే చాలు...

బొమ్మగాని మల్లేష్ పదో తరగతి వరకూ చదువుకున్నాడు. పదహారేళ్ల వయసులో కుటుంబ పోషణకోసం బేకరీపని నుంచి క్లీనర్ పని వరకూ అన్ని రకాల పనులూ చేశాడు. అలా కష్టపడి ఇద్దరు అక్కల పెళ్లిళ్లు చేశాడు. చివరికి ఇంటి దగ్గరే ఎలక్ట్రిక్ షాపు పెట్టుకున్నాడు. ఉన్నట్టుండి తల్లికి పక్షవాతం వచ్చింది. దాంతో మంచానికే అతుక్కుపోయిన తల్లి పగలంతా ఒంటరిగా ఉండేది. ఫ్యాన్ వేసుకోవాలన్నా, లైట్ వేసుకోవాలన్నా మరొకరి సాయం అవసరమయ్యేది. దాంతో ఆ పనుల కోసం ఒక రిమోట్ తయారుచేసి తల్లి చేతిలో పెట్టాడు. ఆ రిమోట్‌తోటే ఇప్పుడు ఇంట్లో ఫ్యాన్, లైట్లు అన్నీ ఆన్ ఆఫ్ చేసుకోవచ్చు. మల్లేష్ తల్లి చేతిలో ఆ రిమోట్‌ని చూసిన ప్రతివారూ తమకూ అలాంటిది తయారుచేసి పెట్టమని అతన్ని కోరారు. ప్రస్తుతం మల్లేష్ అదే పనిలో బిజీగా ఉన్నాడు.

ఆటోమేటిక్ స్టవ్ ఆఫ్

గద్వాల్‌లో ఉంటున్న ఇష్వాక్‌కు మిఠాయి దుకాణం ఉంది. తండ్రికి సహాయంగా షాపులోనే పనిచేస్తూ ఉంటాడు. ఓ రోజు ఇష్వాక్ ఒక దుర్వార్త విన్నాడు. గ్యాస్ స్టౌ పేలి ఇద్దరు చనిపోయారని. సిలిండర్ నుండి స్టౌకి ఉండే పైపులో నుంచి గ్యాస్ లీకవ్వడమే అందుకు కారణమని తెలుసుకొన్నాడు. స్టౌ కట్టేసినపుడు ఆటోమెటిక్‌గా సిలిండర్ కూడా ఆఫ్ అయ్యేలా ఓ పరికరాన్ని తయారు చేశాడు. ఇప్పుడు ఇష్వాక్ చాలామందికి ఈ ఆటోమెటిక్ పరికరాన్ని అమర్చిపెడుతున్నాడు. ఇష్వాక్ చెప్పేది ఒక్కటే..."చాలామంది స్టౌ కట్టేస్తారు కాని సిలిండర్ ఆఫ్ చెయ్యరు. పేలుళ్లకు ఆ అశ్రద్ధే కారణం. నేను కనిపెట్టిన ఈ పరికరం వల్ల కొందరైనా ప్రమాదం నుంచి తప్పించుకోగలిగితే నాకు అంతే చాలు.''

గ్యాస్ ఐరన్ బాక్స్

ఐరన్ బాక్స్ అనగానే మనకి గుర్తుకొచ్చేది బొగ్గులతో చేసేది, విద్యుత్‌తో నడిచేది. ఈ రెండింటికీ భిన్నంగా గ్యాస్‌తో వాడుకునే ఐరన్ బాక్స్‌ని తయారుచేశాడు వరంగల్ జిల్లా నర్సంపేట సమీపంలోని ఎల్లాయగూడెంకి చెందిన బ్రహ్మం. "బొగ్గు నింపి అంటించడం పెద్దపని. వర్షాకాలంలో అయితే ఇంకా తలనొప్పి. కరెంటు వాడకం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. పర్యావరణ రీత్యా కూడా గ్యాస్ మేలు. పైగా షాక్ కొడుతుందేమోనని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు'' అంటాడు బ్రహ్మం. ఆ ఉద్దేశ్యంతోనే ఈ గ్యాస్ ఐరన్ బాక్స్‌ని కనిపెట్టానంటాడు. పైగా కరెంటు, బొగ్గు ఐరన్‌బాక్స్‌లతో పోలిస్తే గ్యాస్ బాక్స్‌కి అయ్యే ఖర్చు తక్కువని అంటాడు.

సైకిల్ తొక్కుతూ చేనుకు నీళ్లు పెట్టొచ్చు...

ఐదో తరగతి వరకు చదువుకున్న విక్రమ్‌ది ఆదిలాబాద్ జిల్లా ఉట్నూరు. తనకి, తన అన్నకి చెరో నాలుగెకరాల పొలం ఉంది. అన్నకి విద్యుత్ మోటార్ ఉంది కాని తమ్ముడు విక్రమ్ రాథోడ్‌కి లేదు. తన పొలంలో వ్యవసాయం చేసుకుంటూనే విక్రమ్ సైకిల్ రిపేర్లు చేసుకుంటూ బతుకుతున్నాడు. ఐదేళ్లక్రితం సంగతి... విక్రమ్ మూడెకరాల్లో పత్తిపంట వేశాడు, ఒక ఎకరంలో వరి వేద్దామనుకున్నాడు కాని మోటర్‌గాని కరెంటు సదుపాయం గాని లేకపోవడంతో ఆ పని చెయ్యలేకపోయాడు. కరెంటు లేకుండా మోటర్ నడపలేమా? అని ఆలోచించాడు. కరెంట్ మోటర్‌లో ఫ్యాన్ (నీటిని తోడే పుల్లీ) వేగంగా తిరగడం వల్లే నీరు పైకి వస్తుందని గుర్తించాడు. చేతితో కూడా ఆ ఫ్యాన్‌ని తిప్పవచ్చుకదా అని ఆలోచించాడు. ప్రయత్నిస్తే నీళ్లు కొద్ది కొద్దిగా వచ్చాయి. సైకిల్‌తో మోటర్‌ని అనుసంధానం చేస్తే ఎక్కువ నీళ్లు వస్తాయనుకున్నాడు. కాని విక్రమ్‌కు సొంత సైకిల్ కూడా లేదు. ఇంట్లో ఉన్న జొన్నలు అమ్మేసి పాత సైకిల్ ఒకటి కొన్నాడు. కావాల్సిన సామాగ్రి మొత్తం సమకూర్చుకుని మొత్తం మీద ప్రయత్నం మొదలెట్టాడు.

సైకిల్ చక్రం నిమిషానికి యాభై సార్లు తిరుగుతుంది. అదే మోటర్ అయితే మూడు వేల సార్లు తిరుగుంది. బెల్టుల సహాయంతో సైకిల్ రిమ్‌కు మోటర్ ఫ్యాన్‌ను కలిపాడు. సైకిల్ తొక్కుతుంటే మోటర్ నుంచి నీళ్లు వచ్చాయి. అలా సైకిల్ మోటార్‌తో ఒక సంవత్సరం వరి కూడా పండించాడు.

బైక్... బ్యాటరీ బైక్ !

వరంగల్ జిల్లా చెన్నారావుపేటకి చెందిన జగదీశ్వర్ బ్యాటరీతో నడిచే మోటర్ సైకిల్‌ని కనిపెట్టాడు. తొమ్మిదో తరగతి వరకు చదువుకొన్న జగదీశ్వర్ వృత్తి రీత్యా బైక్ మెకానిక్. బైక్ ఇంజన్లతో ఏవేవో ప్రయోగాలు చేయడం ఆయనకి అలవాటు. ఒకసారి తన స్నేహితుడి బండి తీసుకుని దానికొక బ్యాటరీ బిగించాడు. బైక్ నడుస్తుంటే దాన్లో ఉన్న బ్యాటరీ చార్జ్ అవడం గమనించాడు. ఆ చార్జ్ తోటే మళ్లీ బైక్‌ను నడిపి చూశాడు. అలా రెండు వందల కిలోమీటర్లు నడిపి చూపించాడు. ఎవరైనా ఆసక్తి చూపించి ఆర్థిక సహాయం చేస్తే ఈ బ్యాటరీలను తయారు చేస్తానని అంటున్నాడు జగదీశ్వర్.

ఆసు యంత్రం

తల్లి పడుతున్న కష్టం చూసి తట్టుకోలేపోయాడు మల్లేష్. ఏడేళ్లు కృషి చేసి ఆసుయంత్రం కనిపెట్టాడు. నల్గొండ జిల్లా ఆలేరు ప్రాంతానికి చెందిన చింతకింది మల్లేష్ ఏడవ తరగతితో చదువాపేసి చేనేత కార్మికుడిగా స్థిరపడ్డాడు. చీర నేతకు ముందు దారాలను ఆసుపోస్తారు. ఆ పనంతా తల్లిదే. ఒక చీరకు సరిపడా దారాలను చేత్తో ఆసు పోయడానికి ఆరు గంటల సమయం పడుతుంది. అదే మల్లేష్ కనిపెట్టిన ఆసుయంత్రంతో అయితే రెండు గంటల్లో ఆసు పోయవచ్చు. ఇప్పుడు చాలామంది మల్లేష్ నుండి ఈ యంత్రాల్ని కొనుగోలు చేస్తున్నారు.

దోమలకి చెక్...

దోమల బెడద గురించి వేరే చెప్పనవసరం లేదు. పల్లెల నుండి పట్టణాల దాకా అందరూ దోమల బెడద ఎదుర్కోక తప్పదు. పల్లెటూళ్లలో అయితే మనుషులు దోమతెరలతో వాటి బారినుంచి బయట పడినా గేదెలు, ఆవుల పరిస్థితి ఏమిటి? అందుకే ఈ సమస్యకి పరిష్కారం కనుగొనాలనుకున్నాడు చిత్తూరు జిల్లా కారకొల్లు గ్రామానికి చెందిన చంద్రశేఖర్ అనే రైతు. తెల్లజుమ్కి అనే చెట్టు రసం దోమల నివారణకి ఉపయోగపడుతుందని కనిపెట్టాడు. ఈ రసం నుంచి తయారుచేసిన తైలం కొద్దిగా మన ఒంటికి రాసుకుంటే దోమలు మనదరికి చేరవు. ఇంటి చుట్టుపక్కల నీళ్ల గుంటల్లో దీన్ని కొద్దిగా వేస్తే దోమగుడ్డు పూర్తిగా చనిపోతుందని కూడా తెలుసుకున్నాడు.

వీళ్లంతా తమకొచ్చిన ఆలోచనలని ఆచరణలో పెట్టి విజయం సాధించిన వారే. అయితే అలాంటి వారికి తగిన గుర్తింపు రావాలంటే ఏం చెయ్యాలి? వారి ప్రయోగాల గురించి, సాధించిన విజయాల గురించి బయటి ప్రపంచానికి తెలియజేయడమే కాకుండా వారు తయారు చేసిన వస్తువులకి పేటెంట్‌లు ఇ ప్పించే పనిలో ఉంది హనీబీ అనే స్వచ్ఛందసంస్థ. అంతేకాదు వీరి గురించి నలుగురికి తెలిపే పనిలో భాగంగా పల్లె సృజన పేరుతో ఒక మాసపత్రికని కూడా ప్రచురిస్తోంది.

హనీబీ ఎవరు?

హనీబీ అంటే తేనెటీగ. తేనెటీగ ఏం చేస్తుంది? పువ్వుల్లోని మకరందాన్ని తీసుకెళ్లి తేనెగా మారుస్తుంది. అదే ఉద్దేశంతో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ ప్రొఫెసర్ అనిల్‌గుప్తా ఈ హనీబీ సంస్థని 1989లో స్థాపించారు. పల్లె ప్రజల్లో ఉండే విజ్ఞానం అందరికీ అందాలనే ఆలోచనే దీన్ని నెలకొల్పడం వెనక ఉద్దేశం. మారుమూల పల్లెల్లోని ఈ గ్రామీణ శాస్త్రవేత్తలని జాతీయ ఆవిష్కరణా సంస్థ (నేషనల్ ఇన్నొవేషన్ ఫౌండేషన్-ఎన్.ఐ.ఎఫ్.)తో అనుసంధానం చేయడమే హనీబీ పని.

ప్రకృతికి దగ్గరగా ఉండే పల్లెవాసులు వారి అవసరాల కోసం రకరకాల ఔషధాలు, వస్తువులు తయారు చేసుకుంటారు. వారి విజ్ఞాన సంపద నలుగురికీ తెలిసే అవకాశం తక్కువ. ఎందరో పల్లెవాసుల విజ్ఞానాన్ని చూసిన ఆయన దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలకు హనీబీ నెట్‌వర్క్‌ని విస్తరించారు. దీనిలో పనిచేసేవారంతా స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చినవారే. పెద్దపెద్ద ఉద్యోగాలు చేసి పదవీ విరమణ చేసినవారు చాలామంది ఈ సంస్థలో చేరుతున్నారు. మన రాష్ట్రం విషయానికొస్తే... బ్రిగేడియర్ గణేశం, డా.కె.ఎల్ రావు, పి. చంద్రకాంత్ శర్మ అనే ముగ్గురు 2005లో ఈనెట్‌వర్క్‌లో చేరారు.

కొన్నాళ్లకు దీని విశిష్టత తెలుసుకుని ఇంకా చాలామంది వీరితో చేతులు కలిపారు.తమ దృష్టికి వచ్చిన పల్లె 'శాస్త్రవేత్తల' గురించి పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుంటుంది హనీబీ. ఆ వ్యక్తి కనిపెట్టిన వస్తువుని పరిశీలించి ముందుగా దాని వివరాలను రికార్డు చేస్తారు. ఇంకెక్కడైనా అలాంటి వస్తువు వాడకంలో ఉందో లేదో కనుక్కొంటారు. ఒకవేళ లేకపోతే దాని అవసరాన్ని గుర్తించి వారికి పేటెంట్ హక్కు ఇప్పిస్తారు. ఆ వస్తువు పట్ల ఆసక్తి చూపే సంస్థల్ని సంప్రదిస్తారు, పెద్ద ఎత్తున ఆ వస్తువు తయారుచేయడానికి ఆ వ్యక్తే సిద్ధమైతే వాటిని మార్కెట్‌లో అమ్ముకోడానికి తగిన సదుపాయాల్ని కూడా సమకూరుస్తారు.

దేశవ్యాప్తంగా లక్షానలభై వేల ఇన్నొవేటర్ల గురించి తెలుసుకొని వాళ్లు కనిపెట్టిన వస్తువుల గురించి రికార్డ్ చేసింది ఈ సంస్థ. వాటిలో డెభ్బైశాతం సంప్రదాయ జ్ఞానంతో తయారైనవైతే ముప్పైశాతం సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని కూడా ఉపయోగించి తయారు చేసినవి. మన రాష్ట్రంలో ఇప్పటివరకు 74 మంది ఇన్నొవేటర్లని వారు గుర్తించారు. వీరి ఆవిష్కరణలను ఎన్.ఐ.ఎఫ్‌లో రిజిష్టర్ చేశారు. వీరిలో నలుగురి ఆవిష్కరణలను పారిశ్రామికవేత్తలకు అందించి వారితో ఆర్థిక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. రాష్ట్రం నుండి ఎన్.ఐ.ఎఫ్‌కి మొత్తం వెయ్యికి పైగా ఎంట్రీలు వచ్చాయట.

శోధ(న) యాత్రలు కూడా...

తమంతట తాము పంపేవాళ్ల సమాచారంతో ఆగిపోకుండా ఈ సంస్థ ప్రతినిధులు దేశమంతటా పర్యటించి జనం సృజనాత్మకంగా తయారు చేసుకున్న పరికరాలను గుర్తించే పనికూడా పెట్టుకున్నారు. హనీబీ అధ్యక్షుడు అనీల్‌గుప్తా సారధ్యంలో ఆర్నెల్లకొకసారి ఈ శోధ యాత్ర జరుగుతుంది. బ్రిగేడియర్ గణేశం మాటల్లో చెప్పాలంటే... శోధ యాత్ర అంటే 'మరుగున పడిన జ్ఞాన దేవాలయాలను సందర్శించే తీర్థ యాత్ర'. ఈ యాత్రలో పాల్గొన్నవాళ్లు మారుమూల గ్రామాలు, గిరిజన తండాల్లో తిరిగి వారి జీవనవిధానాల్ని పరిశీలించి వారిలోని ఇన్నొవేటర్లని గుర్తిస్తారు. యాత్రలో 60 నుంచి 70 మంది దాకా పాల్గొంటారు. వారిలో పలురాష్ట్రాలకు చెందిన రైతులు, పరిశోధకులు, విద్యార్థులు, నిపుణులు, స్వచ్ఛంద సంస్థల కార్యకర్తలు, విదేశీయులు ఉంటారు. దేశంలోని అన్ని ప్రదేశాల్లోనూ ఈ యాత్ర జరుగుతుంది. ఇప్పటివరకు మొత్తం 24 శోధ యాత్రలు చేశారు.

వందలో ఒక్కరికి గౌరవం దక్కినా చాలు...

"పల్లె శాస్త్రవేత్తల ఇన్నొవేషన్స్ పెద్ద ఖరీదు కూడా ఉండవు. పైగా కనిపెట్టిన ఏ వస్తువైనా పదిమందికి ఉపయోగపడితే చాలనుకుంటారు కాని వాటి వల్ల ఆర్థికంగా ఎదిగిపోవాలన్న అత్యాశ వారికి లేదు. అదే వారి గొప్పతనం. అలాంటి వారికి పూర్తిస్థాయిలో న్యాయం జరగకపోయినా కొంతలో కొంతైనా వారికి గుర్తింపు లభించేందుకు కృషి చేస్తున్నాం. దీనికి చింతకింద మల్లేషే పెద్ద ఉదాహరణ. తల్లి పడుతున్న కష్టం చూడలేక ఆసు యత్రం కనిపెట్టాడు. అది ఎందరో తల్లులకు వరమైంది. హనీబీ నెట్‌వర్క్ మల్లేష్‌కి జాతీయస్థాయిలో గుర్తింపుని తీసుకొచ్చింది. వందలో ఒక్కరికి ఇలాంటి గౌరవం దక్కినా చాలు. మేము చేస్తున్న పనికి సార్థకత చేకూరుతుంది'' అంటారు బ్రిగేడియర్ గణేశం.

గుర్తింపు అంతంత మాత్రమే!

ఈ ఆవిష్కరణలకి పరిశ్రమల నుండి వస్తున్న స్పందన మాత్రం అంతంత మాత్రమే. ఇష్వాక్ కనిపెట్టిన గ్యాస్ స్టౌని ఆపే యంత్రం గురించి హనీబీ వాళ్లు బెంగుళూరులోని గ్యాస్ కంపెనీ నిపుణులకు తెలియజేస్తే వాళ్లు చెప్పిన సమాధానం ఇదీ- ఇకముందు తయారు చేసే పైపుల్లో నుంచి గ్యాస్ లీకయ్యే ప్రమాదముండదు. ఆ రకమైన పైపులు తయారు చేశాం కాబట్టి ఇష్వాక్ ఇన్నొవేషన్‌తో పని లేదన్నారు. మంచిదే. కాని తాము కనిపెట్టలేని దాన్ని కనిపెట్టాడనైనా ప్రశంసించి ఉండవచ్చు.

బైక్ నడుస్తుంటే రీచార్జ్ అయ్యే బ్యాటరీ తయారు చేసిన జగదీశ్వర్ పరిస్థితి కూడా ఇంతే. అతని ఆవిష్కరణను స్వీకరించే సంస్థలేవైనా ముందుకు వస్తాయేమో కనుక్కునే ప్రయత్నం చేసింది హనీబీ. ఒక పేరున్న సంస్థని సంప్రదిస్తే వారు జగదీశ్వర్‌ని ఆ బ్యాటరీ తయారీ వివరాలు చెప్పమని అడిగారు. ఆ రహస్యాన్ని చెప్పడానికి ఇష్టపడని జగదీశ్వర్ వెనుదిరిగాడు.
సైకిల్-మోటర్ తయారు చేసిన విక్రమ్ గురించి తెలుసుకున్న హనీబీ సంస్థ వాటిని తయారు చేయడానికి ఆయనకి ఆర్థిక సహాయం చేసింది. ఆ సహాయంతో విక్రమ్ పది యంత్రాలను తయారు చేసి ఢిల్లీలో అమ్మాడు కూడా. అయితే స్థానికులు మాత్రం ఈ సైకిల్ మోటార్ పట్ల ఎలాంటి ఆసక్తి చూపలేదని అంటాడు విక్రమ్. ఎవరైనా ఆర్థిక సహాయం చేస్తే ఈ పరికరాలు మరిన్ని తయారు చేస్తానని అంటున్నాడు.
చంద్రశేఖర్ తయారు చేసిన దోమల తైలాన్ని పూర్తిగా పరిశీలించి హనీబీ ఎన్.ఐ.ఎఫ్‌కి దాని వివరాలు పంపింది. వారు చంద్రశేఖర్‌కి 85 వేల రూపాయల వడ్డీ లేని రుణాన్ని ఇచ్చారు.

గ్యాస్ ఐరన్ బాక్స్‌ది మరోకథ. దాని గురించి తెలుసుకొన్న హనీబీ ఒక ప్రైవేటు సంస్థతో మాట్లాడి అక్కడ బ్రహ్మం ఆలోచనకి గుర్తింపునిచ్చే ప్రయత్నం చేసింది. కాని అది ఫలించలేదు. అయితే హనీబీ సంస్థ బ్రహ్మంకి పేటెంట్ హక్కుల్ని కూడా ఇప్పించింది. తనకి ఏదైనా మార్గం చూపమని ఆయన మళ్లీ హనీబీనే ఆశ్రయించాడు. ఆయనలాంటి వారి కోసమని హనీబీ నెలకొల్పిన 'క్రియేటివ్ మైండ్స్' కంపెనీలో ఈ గ్యాస్ ఐరన్ బాక్స్ తయారుచేసే ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. ఇన్నాళ్లకి తన కలకి గుర్తింపు వస్తున్నందుకు బ్రహ్మం చాలా సంతోషపడుతున్నాడు. ఈ సంస్థ విడుదల చేయబోయే మొట్టమొదటి ఉత్పత్తి కూడా ఇదే.

మల్లేష్ తయారు చేసిన ఆసు యంత్రం గురించి తెలుసుకున్న హీనీబీ ఆయనకి పేటెంట్ ఇప్పించడంతోపాటు ఇతర రాష్ట్రాల్లోని చేనేత కార్మికులకు ఈ యంత్రాలను అమ్ముకునే సదుపాయాల్ని కూడా కల్పించింది. మన రాష్ట్రంలోనే 500 వందల ఆసు యంత్రాల్ని మల్లేష్ అమ్ముకుని ఆర్థికంగా స్థిరపడ్డాడు. మల్లేష్ సృజనాత్మకతకి రాష్ట్రపతి అవార్డు కూడా వచ్చింది.
మీకు కూడా ఇలాంటి ఆవిష్కరణల గురించి తెలిస్తే వాటి గురించి, వాటి ఆవిష్కర్తల గురించి హనీబీకి తెలియజేయవచ్చు. హనీబీ ఫోన్ నంబర్ 040-271185555.

'క్రియేటివ్ మైండ్స్' వచ్చేసింది...

ఎంతో శ్రమపడి తయారుచేసిన వస్తువులు, కనుగొన్న ఔషధాలకు గుర్తింపులేకుండా పోవడాన్ని హనీబీ కో ఆర్డినేటర్లు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. వారికి తగిన గుర్తింపు తీసుకురావడానికి కంపెనీల చుట్టూ ప్రభుత్వ అధికారుల చుట్టూ తిరిగి తిరిగి విసిగిపోయారు. వీరికి ఒక ఉపాయం తట్టింది. 'ఇంత కష్టపడుతున్న మనం మన ఇన్నొవేటర్ల కోసం ప్రత్యేకంగా ఒక కంపెనీనే స్థాపించుకుంటే ఎలా ఉంటుంది' అనుకున్నారు. బాగా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకున్నారు. మూడు నెలల క్రితం 'క్రియేటివ్ మైండ్స్' పేరుతో కంపెనీని స్థాపించారు. దీనికి వారే పెట్టుబడి పెట్టుకున్నారు. ఇప్పుడు ఎవరైనా ఇన్నొవేటర్ తను కనుగొన్న వస్తువుని ఈ కంపెనీ ద్వారా మార్కెట్‌లోకి తెచ్చుకోవచ్చు.

. * భువనేశ్వరి

చైనా చాప్‌స్టిక్స్‌తో అడవులు కనుమరుగు

ప్రపంచజనాభాలో చైనాది మొదటిస్థానం. పొలాలు, అడవులు, లోయలు, జలపాతాలతో ఆ ప్రదేశం పచ్చగా ఉంటుంది. అయితే ఇది గత కాలపు వైభవంగా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ముంచుకొస్తున్నది. చైనాలోని అడవులు మరికొద్దీ రోజుల్లో కనుమరుగయ్యే ప్రమాద మున్నదని పర్యావరణ శాస్తవ్రేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. సాంకేతికంగా అభివృద్ధిదిశగా దూసుకెళుతున్న ఎర్రదే శంలోని అడవులు త్వరలోనే అంతరించిపోతు న్నాయం టూ.... పత్రికల్లోనూ, మీడియాల్లోనూ.. పుంఖానుపుంఖా లుగా కథనాలు, చర్చా కార్యక్రమాలు వస్తున్నాయి. చైనాలో ఎలాంటి ఆహారాన్ని తీసుకోవాలన్నా....చాప్‌స్టిక్స్‌ తప్పనిసరి. అంతేకాదు అక్కడ అడవులు తరిగిపోవటానికి ఇవి మూలస్థంభాలుగా నిలుస్తున్నాయి.

రోజుకి వంద ఎకరాలు కావాలి

ెసాంప్రదాయబద్ధంగా వస్తున్న చాప్‌స్టిక్స్‌ వాడకం వల్ల చైనాలో వరదలు, బురదోత్పాతాలు, అకాల వర్షాలు ఏర్పడుతున్నాయి. దేశంలో ఉన్న జనాభాలో ఒక బిలియన్‌ ( వందకోట్లు) మంది ఓ సంవత్సరంలో 45 బిలియన్ల చాప్‌స్ట్టిక్స్‌ని వాడి పారేస్తున్నారు. దీన్ని బట్టి చూస్తే ఒక రోజులో 130 మిలియన్ల చాప్‌స్ట్టిక్స్‌ని వృథా చేస్తున్నారు.

ఇంతమందికి చాిప్‌స్టక్స్‌ని అందించాలంటే....అక్కడ ఒకరోజులో వంద ఎకరాల చెట్లు పడగొట్టాలి. దీన్ని బట్టి చూస్తే.... ఓ ఏడాదిలో 16నుంచి 25 మిలియన్ల చెట్లు పెంచాలి. దాని కంటే ముందు చాప్‌స్ట్టిక్స్‌ కోసం వాడే చెట్ల నరికివేత వల్ల... అడవులనాశనం, భూసారం క్షీణించడం, మృత్తిక నేలలు కనుమరుగ వ్వటం, ఉత్పాతాలు, వరద, బొగ్గుపులుసు వాయువు ఎక్కువకావడం, జీవవైరుధ్యం లేకపోవటం జరుగుతున్నది. అంతేకాదు వీటి మూలంగా ఆయా ప్రాంతాలు ఎడారిలా మారిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఈ ఘోరకలిని ఆపేందుకు 2006లో చైనా పర్యావరణ ప్రేమికులు మీ చాప్‌స్టిక్స్‌ని మీరే తయారుచేసుకోండి అనే నినాదాన్ని ఇచ్చారు.

పచ్చని చైనా ముంపు...

చైనా చాప్‌స్టిక్స్‌ వ్యాపారం మీద లక్షలమంది ప్రజలు ఆధారపడ్డారు. వీటిని తయారుచేసే పరిశ్రమలు అక్కడ 300కు పైగానే ఉన్నాయి. అలాంటి వ్యాపారాన్ని ఒకవేళ అర్థాంతరంగా మూసేస్తే....ముందు వీరందరికీ ఉపాధిని చూపించాలని ఉద్యోగ సంఘాలు డిమాండ్‌ చేస్తున్నాయి. దీంతో అంతమందికి ఒకేసారి ఉద్యోగమంటే కానిపని అంటూ ప్రభుత్వం చేతులేత్తిసింది. దేశంలోని కొన్ని రెస్టారెంట్లు చాప్‌స్ట్టిక్స్‌ని వినియోగించిన తరవాత స్టెరిలైజ్‌ చేస్తున్నాయి. వాటిని ప్లేట్లు, గ్లాసులు, కత్తులు, ఫోర్క్‌లా మారుస్తున్నాయి. అయితే వాటిని అలా తయారుచేయటం చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్న పని. చిన్న హోటళ్లు స్టిక్స్‌ని ఇలా మార్చాలంటే వాటి వల్ల అయ్యే పనికాదు.

చైనా ఆర్థికమంత్రిత్వ శాఖ ఈ సంవత్సరం జూన్‌లో ఓ అత్యవసర సమావేశాన్ని ఏర్పరచింది. దేశంలో ఉన్న చాప్‌స్టిక్స్‌ తయారీ కంపెనీలన్నింటితో ముఖాముఖి చర్చలు జరిపింది. ఊహించిన దానికంటే ఎక్కువ మొత్తంలో దేశంలో ఉన్న అటవీ సంపద నాశనమవు తున్నదని..దీనికి చాప్‌స్టిక్స్‌ వాడకం పెరిగిపోవటమే కారణమని వారితో చర్చించింది. సాధ్యమైనంత త్వరగా వీటి వాడకాన్ని నిరోధించాల్సిందిగా పిలుపునిచ్చింది. చైనాలో అడవుల్ని కాపాడాలంటే... ప్రభుత్వమే తొందరగా ఏదో ఓ నిర్ణయాన్ని తీసుకోవాలి. లేదంటే పచ్చనిచైనా ప్రాంతాలు చాప్‌స్టిక్స్‌ పుణ్యమా అంటూ శాశ్వతంగా కనుమరగయ్యే ప్రమాదముంది.

చాప్‌ చాప్‌....

చాప్‌స్టిక్స్‌ వ్యాపారం చైనాలో మూడుపువ్వులు ఆరుకాయలుగా సాగుతోంటుంది. దక్షిణాసియా దేశాల్లో వీటి వినియోగం సాంప్రదాయంగా వస్తున్నది. చైనా, జపాన్‌, ఉత్తర,దక్షిణ కొరియా, వియత్నాం దేశాల్లో తప్పకుండా చాప్‌స్టిక్స్‌ని వాడతారు. చైనా నుంచే ఈ సంస్కృతి మిగతా దేశాలకు పాకింది. భారత్‌ పక్క దేశాలైన నేపాల్‌, భూటాన్‌, టిబెట్‌లోనూ చాప్‌స్టిక్స్‌ని వినియోగిస్తారు. ఈ స్టిక్స్‌ని గడ్డి జాతికి చెందిన వృక్షాల నుండి చేస్తారు. ప్లాస్టిక్‌, మెటల్‌ ( లోహం ) ఎముకలు, దంతాలతో పాటూ... కొన్ని రకాల కొయ్యలతోనూ వీటిని చేసి మార్కెట్‌లో అమ్ముతారు. చాప్‌ చాప్‌ అనే చైనా పదం మారి మారి ఇంగ్లీషులో చాప్‌స్టిక్స్‌ అయింది. చాప్‌ చాప్‌ అంటే చైనాలో తొందరగా అని అర్థం. షాంగ్‌ రాజవంశీయుల కాలం (1766 - 1122) నుంచేి ఇవి వాడుకలో ఉన్నట్లుగా చెబుతారు.

ఒకప్పుడు దక్షిణాసియాలోని చాలా దేశాల ప్రజలు చేతితోనే ఆహారాన్ని తీసుకునేవారు. చైనా సంస్కృతి ప్రభావం వల్ల కొన్ని దేశాలు చాప్‌స్టిక్స్‌కి అలవాటుపడా ్డయి. ప్రత్యేకించి నూడిల్స్‌తో తయారుచేసిన పదార్థాలకు వీటిని తప్పనిసరిగా వాడుతున్నారు. చాప్‌స్టిక్స్‌ని వాడాలం టే అనుభవం ఉండాలి. నేర్పు, ఓర్పు కావాలి. చైనా ప్రాచీన సంప్రదాయం ప్రకారం వీటిని కుడి చేతితోనే వాడాలి. అయితే ఆ సంప్రదాయం కనుమరుగై ఎడమ, కుడిచేతులతో ఎడాపెడా వాడేస్తున్నారు. చైనా స్టిక్స్‌కి ఇతరదేశాల్లో వాడే చాప్‌స్టిక్స్‌కి చాలా తేడా ఉంది.

పోలవరానికి అనుమతులు

పోలవరం ప్రాజెక్టుకు ఎట్టకేలకు కేంద్రం అనుమతి లభించింది.దీనికి ఎలాంటి షరతులూ లేకపోవడం విశేషం. గతంలో ఈ ప్రాజెక్టు కారణంగా పర్యా వరణానికి నష్టం కలుగుతుందని, దీని ద్వారా గిరిజనులు తమకు లభించే అటవీ లాభాన్ని కోల్పోతాయని విపక్షాలు వ్యతిరేకించాయి. దీంతో కేంద్రం ఈ అనుమతుల విషయంలో ఆచితూచి వ్యవహరిం చింది. పోలవరం వద్ద 301 శతకోటి ఘనపుటడుగుల నీటిని నిలువచేసే సామర్ధ్యంతో గోదావరిపై నిర్మించాలనుకుంటున్న పోలవరం ప్రాజెక్టుకు కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీశాఖలు ఇప్పుడు పచ్చజెండా ఊపాయి.

గోదావరి నదీ జలాల ద్వారా ముంపునకు గురయ్యే అటవీ ప్రాంతం ఎంత అన్న దానిపై నివేదిక, డిజైన్లు, కాంటూర్లు పరిశీలించిన పర్యావరణ విభాగం ఎట్టకేలకు ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి అన్ని అనుమతులు ఇచ్చింది. ఈ ప్రాజెక్టు ప్రాంతంలో నీటిని నిలువ చేయడం వల్ల జంతు జాలానికి కానీ, పర్యావరణ పరంగా ఇతరత్రా ఏ ఇబ్బందులూఉండవని స్పష్టం చేసింది. దీంతో ‘పోలవరం’ నిర్మాణానికి ఉన్న అడ్డంకులన్నీ తొలగిపోయినట్లైంది.

ఈ ప్రాజెక్టు కింద ముంపునకు గురయ్యే 3 వేల ఏడు వందల హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో 258 హెక్టార్లను అటవీ ప్రాంతంగా గతంలో గుర్తించారు. దీనితో పర్యావరణ అనుమతులకై రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తమ ప్రతిపా దనను పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ నియమించిన అటవీశాఖ సలహాదారుల సంఘం కొన్ని షరతులతో కూడిన అనుమతులు 2008 లో మొదటి దశకు ఇచ్చింది. పర్యావరణ శాఖ విధించిన అన్ని పరిమితులను పూర్తి చేసి రాష్ర్ట ప్రభుత్వం తన తుది నివేదికను గతేడాది సెప్టెంబరు మాసంలో పర్యావరణ శాఖకు అందజేసింది. ఈ నివేదికతో సంతృప్తి చెందిన పర్యావరణ శాఖ పోలవరం ప్రాజెక్టుకు పూర్తి అనుమతిని ఇచ్చింది.

సవరించిన అంచనాల ప్రకారం...
సవరించిన అంచనాల ప్రకారం రూ.10,286 కోట్లతో చేపట్టిన ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో 30శాతం మేరకు పనులు పూర్తయ్యాయి. 2012-13 నాటికి ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. 7.21 లక్షల ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీటితో పాటు 960 మెగావాట్ల విద్యుదుత్పత్తి చేయడం, కృష్ణానది పరీవాహక ఆయకట్టుకు 80 టీఎంసీల గోదావరి నీటిని అందించడం, విశాఖ పట్టణం పారిశ్రామిక, తాగునీటి అవసరాలకు 23.44 టీఎంసీల నీటిని అందించడం పోలవరం ప్రాజెక్టు లక్ష్యాలుగా నిర్దేశించారు. ఇన్ని ప్రయోజనాలున్నాయి.

పోలవరం ప్రాజెక్టును జాతీయ ప్రాజెక్టుగా గుర్తించాలని రాష్ట్రం కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. విపక్ష నేతలు ప్రత్యేకించి ప్రజారాజ్యం పార్టీ అధ్యక్షుడు చిరంజీవి ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో ఈ ప్రాజెక్టుకోసం ఉద్యమాలు చేయడం తెలిసిందే. పోలవరానికి జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదా లభిస్తే కేంద్రమే 90శాతం నిధులను సమకూరుస్తుంది. ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి ‘సత్వర సాగునీటి పథకం’ (ఎఐబీపీ) కింద ఇచ్చిన రూ.300 కోట్లు అందాయి. తాజాగా కేంద్ర ప్రభుత్వ పరంగా పోలవరానికి పర్యావరణ, అటవీ అనుమతులు కూడా లభించడంతో జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదా కల్పనకు మార్గం సుగమం అవుతుందని సాగునీటిశాఖ వర్గాలు విశ్లేషిస్తున్నాయి.

రైతాంగంలో పెల్లుబుకుతున్న ఆనందం
పోలవరం ప్రాజెక్టుకు కేంద్రం అనుమతితో ఆరు జిల్లాల్లోని ఆయకట్టు రైతాంగంలో ఆనందం వెల్లివిరుస్తోంది.దివంగత ముఖ్యమంత్రి రాజశేఖరరెడ్డి బతికుండగానే పోలవరానికి అవసరమైన చాలావరకు అనుమతులను కేంద్రంపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చి సాధించారు. ఆయన హఠాన్మరణం అనంతరం పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణంపై నీలి నీడలు కమ్ముకున్నాయి. ఇప్పటికే ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన వివిధ స్థాయిల్లో వేల కోట్ల రూపాయలతో పనులు పురోగతిలో ఉన్నాయి. ప్రధాన పంట కాల్వల పనులు కోసం, భూ సేకరణ పనులు కోసం సుమారు నాలుగు వేల కోట్ల రూపాయల మేర ఖర్చు జరిగినట్లుగా తెలుస్తోంది.

హీలింగ్ మొక్కలూ సుఖీభవ!

మొక్కలకూ భావాలుంటాయి. అవి మనలాగే ఆనందపడతాయి. బాధపడతాయి. ఏడుస్తాయి. నవ్వుతాయి.
ఇవి ఎవరో అన్న మాటలు కావు. జగదీష్ చంద్రబోస్ వంటి శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనలలో నిగ్గు తేలిన నిజాలు.
అలాంటి పరిశోధనే మరొకటి మన హైదరాబాద్‌లో ఆచార్య రంగా విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రారంభమయింది. దీని ఫలితాలు మనకు తెలిసిన శాస్త్ర విజ్ఞానంపైన, వ్యవసాయ పద్ధతుల మీద ప్రభావం చూపుతాయంటే అతిశయోక్తి కాదు.

"ఈ ప్రపంచమంతా శక్తిమయం. ఆ శక్తిని ఉపయోగించుకోవటం తెలిస్తే ప్రకృతి మీద మనం విజయం సాధించినట్లే'' అంటారు శాస్త్రవేత్తలు. మన భౌతిక అవసరాల కోసం నీరు, గాలి, భూమిలో ఉండే ఖనిజాలు- ఇలా అనేక మాధ్యమాలను ఉపయోగించుకుంటున్నాం. మనం శారీరకంగా, మానసికంగా ఆరోగ్యంగా ఉండటానికి మన చుట్టూ ఉండే శక్తిని ఉపయోగించుకోవచ్చని కొందరు నమ్ముతారు. ఈ శక్తిని సేకరించి ఒక క్రమపద్ధతిలో అందించే ప్రక్రియకు 'ప్రాణిక్ హీలింగ్' అని పేరు.

'ఎన్.జి. రంగా'లో ప్రయోగాలు
మన చుట్టూ అపారమైన శక్తి నిక్షేపాలు ఉన్నాయని, వాటిని మన శరీరంలోకి ప్రవేశపెట్టగలిగితే అనేక రకాల ప్రయోజనాలు ఉంటాయని హీలింగ్‌ను నమ్మేవారు పేర్కొంటారు. ఈ శక్తికి వారు పెట్టిన పేరు 'ప్రాణ'. ఇవి మన చుట్టూనే తిరుగుతూ ఉంటాయి. వీటిని శరీరంలోకి ప్రవేశపెట్టడం మొదలుపెడితే అనేక రకాల ప్రయోజనాలు కలుగుతాయని ప్రాణిక్ హీలర్స్ గట్టి నమ్మకం. ఈ శాస్త్రం చాలా కాలం నుంచి ప్రచారంలో ఉన్నా- ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాణిక్ హీలింగ్ ఫౌండేషన్ మరో అడుగు ముందుకు వేసింది. కేవలం మానవుల్లోనే కాకుండా మొక్కలకు కూడా ఈ హీలింగ్ పనిచేస్తుందని నిరూపించాలని భావించింది.

"మేము ఆచార్య రంగా విశ్వవిద్యాలయంలో- మొక్కలపై ప్రాణిక్ హీలింగ్ ప్రభావాన్ని కనుగొనటానికి కొన్ని పరిశోధనలు చేశాం. టమోటా, కాప్సికం మొక్కలపై హీలింగ్ ఎటువంటి ప్రభావం చూపుతోందనే విషయాన్ని శాస్త్రీయంగా నమోదు చేశాం. దీనిలో ఆశ్చర్యకరమైన ఫలితాలు వెలువడ్డాయి. హీలింగ్ చేసిన మొక్కలకు, చేయని మొక్కలకు మధ్య చాలా తేడా కనిపించింది.

హీలింగ్ చేసిన మొక్కలు దిగుబడిలో మాత్రమే కాదు- అన్ని విధాలా ఆరోగ్యంగా ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా ఈ మొక్కలకు ఎటువంటి ఎరువులు కూడా వేయాల్సిన అవసరం లేదు. అయితే కొన్ని సాంకేతిక కారణాల వల్ల ఈ పరిశోధనా ఫలితాలను విడుదల చేయలేకపోయాం. కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ ఈ పరిశోధనలను మరోసారి చేయమని కోరింది. వీటి కోసం ప్రభుత్వానికి 4.5 లక్షల రూపాయలు చెల్లించి, మళ్లీ ఆచార్య రంగా విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధనలు ప్రారంభించాం'' అని ఫౌండేషన్ ఛైర్ పర్సన్ డాక్టర్ శారదాంబ వెల్లడించారు.

పరిశోధన ఎలా చేశారు?
1) ఈ పరిశోధన ఆచార్య రంగా విశ్వవిద్యాలయంలోని ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తల ఆధ్వర్యంలో జరిగింది. వీరికి కొందరు హీలర్స్ సహాయపడ్డారు. 2) టమోటా, కాప్సికంలపై ఈ పరిశోధనలు జరిగాయి.
3) ప్రతి పంటను రెండు ప్లాట్లలో వేశారు. ప్రతి ప్లాట్‌లోను 42 మొక్కలు నాటారు. ఒక ప్లాట్‌లో ఉన్న మొక్కలకు హీలింగ్ చేశారు. మరో ప్లాట్‌లో ఉన్న మొక్కలకు హీలింగ్ చేయలేదు.
4) హీలింగ్ చేసిన మొక్కల దిగుబడి 71 శాతం పెరిగింది. కేవలం దిగుబడి పెరగటం మాత్రమే కాదు, మొక్కల ఎత్తులోను.. టమోటా, కాప్సికంల సైజులో కూడా గణనీయమైన మార్పు కనిపించింది.
5) హీలింగ్ చేసిన మొక్కలకు ఎరువులు వేయకపోయినా ఎక్కువ దిగుబడి లభించింది. అదే విధంగా చీడపీడలు కూడా సోకలేదు.

మొక్కలలో సాధ్యమేనా?
మొక్కలకు మనుషుల మాదిరిగా హీలింగ్ చేయటం సాధ్యమేనా? అనే ప్రశ్నకు కూడా తమ వద్ద కచ్చితమైన సమాధానాలు ఉన్నాయని హీలర్స్ అంటారు. "ఏ ప్రాణికైనా శక్తి అవసరం. ఈ శక్తిని అందించటమే ప్రాణిక్ హీలింగ్ ప్రధాన లక్ష్యం. దీనికి మొక్కలు, మనుషులు అనే తేడా లేదు'' అని సీనియర్ హీలర్ భగవాన్ పేర్కొంటారు.

ప్రాణిక్ హీలింగ్ పద్ధతిలో జీవులకు శక్తిని అందించటానికి హీలర్స్‌కు కొంత సాధన అవసరం. సాధన చేసిన హీలర్స్ శక్తిని గ్రహించి అందరికి అందచేయగలుగుతారు. మన చుట్టూ ఉన్న శక్తిని గ్రహించి, దానిని అవసరమైన చోట అందించటానికి రెండు మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. మొదటి పద్ధతిలో హీలర్ ఒక మీడియంగా(మధ్యవర్తిగా) మారి శక్తిని స్వీకరించి- మళ్లీ దానిని అవసరమైన చోట అందిస్తాడు. ఇక రెండో పద్ధతిలో శక్తిని స్ఫటికం వంటి స్వచ్ఛమైన పదార్థంలోకి సేకరించి- దానిని అవసరమైన వారికి అందిస్తారు. మొక్కలపై చేసిన ప్రయోగంలో ఇద్దరు సీనియర్ హీలర్స్ ప్రతి రోజు ఉదయం, సాయంత్రం మొక్కలకు తామే మీడియంగా మారి శక్తిని అందించేవారు.

అన్ని మొక్కలకు అందించటానికి దాదాపు రెండు నుంచి మూడు గంటల సమయం పట్టేది. ఒక వేళ వారు రాలేని రోజుల్లో - డిస్టెన్స్ హీలింగ్ (ఆలోచనలు ఎక్కడికి వెళితే అక్కడకు శక్తి ప్రసారం చేయవచ్చనేది ప్రాణిక్ హీలింగ్‌లో ఒక ప్రధానమైన భావన) ద్వారా శక్తిని అందచేసేవారు. ఇదంతా చదివిన తర్వాత మొక్కలకు ఆ శక్తి అందిందో లేదో ఎలా తెలుస్తుందనే ప్రశ్న తలెల్తే అవకాశముంది. దీనికి కూడా హీలర్స్ వద్ద సమాధానముంది. "సాధన చేయటం ద్వారా ఎవరికి ఎంత శక్తిని ఇవ్వాలనే విషయం తెలుస్తుంది. దీనికి కచ్చితమైన కొలతలు ఉండవు'' అని భగవాన్ వెల్లడిస్తున్నారు.

ప్రాణిక్ హీలింగ్ అంటే..
ఈ ప్రపంచమంతా శక్తిమయం. ఈ శక్తిని సేకరించి మంచి కోసం ఉపయోగించే ప్రక్రియనే ప్రాణిక్ హీలింగ్ అంటారు. దీని ద్వారా ప్రాణుల జీవనాన్ని మెరుగుపరచవచ్చని హీలర్స్ భావిస్తారు. ఈ పద్ధతి చాలా కాలం నుంచి అందుబాటులో ఉన్నా- దీనిని అంతర్జాతీయంగా వ్యాప్తిలోకి తీసుకువచ్చిన ఘనత మాత్రం ఫిలిప్పీన్స్‌కి చెందిన వాణిజ్యవేత్త గ్రాండ్ మాస్టర్ చౌ కాక్ సూకి చెందుతుంది. మన రాష్ట్రంలో ప్రాణిక్ హీలింగ్ ఫౌండేషన్ ఈ పద్ధతిని వ్యాప్తి చేయటానికి కృషి చేస్తోంది. అయితే ప్రాణిక్ హీలింగ్ ఎలా పనిచేస్తుందనే అంశంపై కచ్చితమైన ఆధారాలు ఏమీ లేవు. కొన్ని ఇతర పద్ధతుల మాదిరిగానే దీనిని కూడా నమ్మకంపై ఆధారపడిన ఒక పద్ధతిగా మాత్రమే గుర్తించాలి.

ఈ పద్ధతి శాస్త్రీయమేనా?
దీనికి శాస్త్రీయమైన ఆధారాలు లేవనేది విమర్శకుల ప్రధాన అభ్యంతరం. అయితే కళ్లముందు జరుగుతున్న విషయాన్ని పట్టించుకోకుండా ఆధారాల కోసం వెంపర్లాడటం తగదనేది ప్రాణిక్ హీలర్స్ వాదన. "నేను గత ఇరవై ఏళ్లుగా ప్రాణిక్ హీలింగ్‌ను సాధన చేస్తున్నా. నా కళ్ల ముందు కనిపించిన అనేక అద్భుతాలను నేను చూశాను. మొక్కలపై పరిశోధనను రంగా విశ్వవిద్యాలయంలో ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు నిర్వహించారు. మా ఫౌండేషన్ నుంచి అనేక మంది హీలర్స్ ఈ అధ్యయనంలో పాల్గొన్నారు.

పరిశోధన చేసిన రెండు ప్లాట్లు పక్కపక్కనే ఉన్నాయి. వాటిలో ఉన్న మట్టి కూడా ఒకటేనని పరీక్షల్లో వెల్లడయింది. వాతావరణం కూడా ఒకటే. అటువంటప్పుడు కొన్ని మొక్కలు ఏపుగా ఎదిగి, మరికొన్ని ఎదగకపోవటం వెనకున్న కారణం ఏమిటి అనే విషయాన్ని మనం ఆలోచించాలి. దానికి ప్రాణిక్ హీలింగ్ ప్రధాన కారణమని మేం నమ్ముతున్నాం. ఒక్క హైదరాబాద్‌లో మాత్రమే కాదు. కోస్తా, రాయలసీమ, తెలంగాణ ప్రాంతాల్లో అనేక చోట్ల రైతులు హీలింగ్‌ను సాధన చేసి ప్రయోజనాలు పొందుతున్నారు'' అంటారు సీనియర్ హీలర్ భగవాన్.

ఈ సృష్టిలో జరిగే ప్రతి పని వెనకున్న కారణాలను అన్వేషించే తత్వమే మానవుడిని ముందుకు నడిపిస్తోంది. ఈనాటికీ ప్రకృతిలో మనకు తెలియని అనేక విషయాలు ఉన్నాయి. తెలియని వాటిని విశ్వాసంగా (కొన్ని సందర్భాలలో మూఢ విశ్వాసాలుగా) తెలిసిన వాటిని శాస్త్రంగా మనం భావిస్తూ ఉంటాం. విశ్వాసమైనా, శాస్త్రమైనా- మానవ అభివృద్ధికి ఉపయోగపడితే అంతే చాలు. ఆ దిశగా మరో అడుగు ముందుకు వేయటానికి ఈ కొత్త పరిశోధన ఉపయోగపడాలని కోరుకుందాం.
-భావన

Rice fields of Japan - Pretty amazing work of art!

(How do you step back and make those final touches?)


Stunning crop art has sprung up across rice fields in Japan.

But this is no alien creation - the designs have been cleverly planted.

Farmers creating the huge displays use no ink or dye. Instead,

different colours of rice plants have been precisely and strategically arranged and grown in the paddy fields.

As summer progresses and the plants shoot up, the detailed artwork begins to emerge.




A Sengoku warrior on horseback has been created from hundreds of thousands of rice plants,

the colours created by using different varieties, in Inakadate in Japan

The largest and finest work is grown in the Aomori village of Inakadate, 600 miles north of Toyko,

where the tradition began in 1993.

The village has now earned a reputation for its agricultural artistry and this year

the enormous pictures of Napoleon and a Sengoku-period warrior,

both on horseback, are visible in a pair of fields adjacent to the town hall.

More than 150,000 vistors come to Inakadate,

where just 8,700 people live, every summer to see the extraordinary murals.

Each year hundreds of volunteers and villagers

plant four different varieties of rice in late May across huge swathes of paddy fields.





Napolean on horseback can be seen from the skies,

created by precision planting and months of planning between villagers and farmers in Inkadate





Fictional warrior Naoe Kanetsugu and his wife Osen appear in fields in the town of Yonezawa, Japan

And over the past few years, other villages have joined in with the plant designs.

Another famous rice paddy art venue is in the town of Yonezawa in the Yamagata prefecture.

This year's design shows the fictional 16th-century samurai warrior Naoe Kanetsugu and his wife,

Osen, whose lives feature in television series Tenchijin.

Various artwork has popped up in other rice-farming areas of Japan this year,

including designs of deer dancers.



Smaller works of crop art can be seen in other rice-farming areas of Japan such as this image of Doraemon and deer dancers

The farmers create the murals by planting little purple and yellow-leafed kodaimai rice

along with their local green-leafed tsugaru roman variety to create the coloured patterns between planting and harvesting in September.

The murals in Inakadate cover 15,000 square metres of paddy fields.

From ground level, the designs are invisible, and viewers have to climb the mock castle tower of the village office to get a glimpse of the work.

Rice-paddy art was started there in 1993 as a local revitalization project, an idea that grew out of meetings of the village committee.





Closer to the image, the careful placement of thousands of rice plants in the paddy fields can be seen




The different varieties of rice plant grow alongside each other to create the masterpieces

In the first nine years, the village office workers and local farmers grew a simple design of Mount Iwaki every year.

But their ideas grew more complicated and attracted more attention.

In 2005 agreements between landowners allowed the creation of enormous rice paddy art.

A year later, organisers used computers to precisely plot planting of the four differently colored rice varieties that bring the images to life.